Zorgsector in gesprek over weerbare zorg in oorlogstijd

Een grootschalig militair conflict is geen ondenkbaar scenario meer, terwijl het zorgsysteem daar nog onvoldoende op is voorbereid. Daarom organiseerden de GHOR-teams van de ROAZ-regio Noord-Holland/Flevoland samen met het net Netwerk Acute Zorg en de Defensie Gezondheids Organisatie (DGO) voor een brede groep zorgpartners op 1 juli een roadshow en tabletopoefening rond het thema Weerbare zorg in oorlogstijd. De bijeenkomst liet zien dat weerbare zorg een gezamenlijke opgave is, waarin nog stappen gezet kunnen worden.

Bij een militair conflict op NAVO grondgebied kan Nederland te maken krijgen met een grote toestroom van gewonden en vluchtelingen. Tegelijkertijd kunnen de bestaande zorgcapaciteit, de beschikbaarheid van geneesmiddelen en medische hulpmiddelen onder druk komen te staan. Tijdens de bijeenkomst stond daarom de vraag centraal: hoe houden zorgpartners de zorgketen ook onder dergelijke omstandigheden operationeel?

Yvo Roos, voorzitter van het Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ) en lid van de Raad van Bestuur van Amsterdam UMC benadrukte dat weerbare zorg een strategisch thema moet zijn voor zorgorganisaties. ‘Maak weerbaarheid onderdeel van het jaarplan en de organisatiestrategie, en reserveer daarvoor ook middelen’. Daarnaast wees Roos op het belang van samenwerking en heldere afspraken over verantwoordelijkheden tussen zorgpartijen en overheden.

Na presentaties van deskundigen uit de zorg en defensie gingen deelnemers in groepen aan de slag met een praktijkcasus. In dit scenario kreeg de regio langdurig te maken met een grote toestroom van gewonden, terwijl extra ondersteuning vanuit de krijgsmacht, de Veiligheidsregio of de GHOR beperkt beschikbaar was.

Barend-Jan Geels, facilitair manager bij Zorgbalans uit de regio Kennemerland, vond de bijeenkomst bijzonder waardevol. ‘Het bleef niet bij informatie delen. We gingen actief met elkaar in gesprek over wat nodig is tijdens een crisis. Welke organisatie kan binnen welke termijn bijdragen met bedden, personeel of andere capaciteit’?

Volgens Geels kunnen veel zorgorganisaties zich nog beter voorbereiden op de gevolgen van een militair conflict op NAVO grondgebied. ‘De meeste organisaties beschikken over een zorgcontinuïteitsplan, maar dergelijke scenario’s zijn daarin vaak nog onvoldoende uitgewerkt. We zijn nog zoekende naar manieren om dit onderwerp vorm te geven en naar partijen die ons daarbij kunnen ondersteunen. Tegelijkertijd groeit het besef dat geopolitieke en militaire dreigingen invloed kunnen hebben op de manier waarop zorgorganisaties in de toekomst functioneren. Voor veel deelnemers was dat een belangrijke eyeopener’.

Volgens Geels vraagt een weerbare zorgketen om een betere voorbereiding, door onder meer het versterken van crisismanagement, het uitwerken van realistische scenario’s en regionale samenwerking verder te ontwikkelen. Een belangrijke uitdaging is de financiering van deze voorbereidingen. ‘Goede voorbereiding kost tijd en geld, terwijl veel zorgorganisaties daar momenteel nauwelijks capaciteit voor hebben. Een regionale kartrekker, bij voorkeur van buiten de zorgsector, kan helpen om samen met zorgorganisaties en overheden verdere stappen te zetten’.

De bijeenkomst bracht een brede groep zorgpartners samen. Vanuit de zorg waren er vertegenwoordigers van ziekenhuizen, verpleeg- en verzorgingshuizen, thuiszorg, GGZ, gehandicaptenzorg, huisartsenzorg, ambulancediensten, GGD’en, apothekers en het Leger des Heils aanwezig. Ook veiligheidsregio’s, GHOR-organisaties, het (Landelijk) Netwerk Acute Zorg, Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, zorgverzekeraars en de Divisie Defensie Gezondheidszorg Organisatie waren vertegenwoordigd bij de bijeenkomst. Een mooie eerste stap naar een goede samenwerking om te komen tot een weerbare zorgketen.