25 jaar, GHOR, Samen voorbereid op morgen

Mannen met mitrailleurs, politie met getrokken wapens, gillende mensen, en vele gewonden in een zaal met 600 afgevaardigden vanuit 25 GHOR-regio’s, ministeries, zorginstellingen en ketenpartners. Dat was de setting van de opening van het GHOR-congres in de Brabanthallen in den Bosch dit najaar. Het congres dat werd georganiseerd ter ere van het 25-jarig jubileum van de GHOR.

Het jubileumcongres in Den Bosch werd geopend door André Rouvoet, voorzitter van GGD GHOR Nederland en Roelof Bleker, burgemeester van Enschede en voorzitter van de landelijke bestuursadviescommisie GHOR. Thema en rode draad van de dag was “Samen voorbereid op morgen”.

Bleker blikte bij de opening kort terug op zijn persoonlijke herinneringen aan de vuurwerkramp in Enschede. Hij stelde dat de GHOR in de afgelopen 25 jaar een enorme ontwikkeling heeft doorgemaakt en duidelijk uit de coulissen is gekomen en zichtbaar is voor alle partners in de wereld van zorg en veiligheid. Beide sprekers zien voor GHOR en GGD nieuwe uitdagingen op het gebied van internationale, geopolitieke ontwikkelingen en bovenregionale samenwerking. Het vertrouwen is evenwel groot: ‘De GHOR-bureaus zijn daar klaar voor, de teams zijn sterk geprofessionaliseerd en zijn een geoliede machine, met sterke netwerken binnen de zorg en met ketenpartners’, aldus de burgemeester.

De GHOR, dansend op drie bruiloften

Vervolgens werd teruggeblikt op de afgelopen 25 jaar. Frank Klaassen, directeur Publieke Gezondheid in Zuid-Limburg maakte duidelijk dat de GHOR als organisatie eigenlijk steeds gelijktijdig danst op drie bruiloften. Om een goede rampen- en crisisbeheersing mogelijk te maken moet de GHOR steeds nauw verbonden zijn met de regionale, reguliere zorg, de burgemeesters binnen de eigen Veiligheidsregio en alle relevante mono- en multi partners. Dat vraagt van de eigen crisisorganisatie steeds om doorlopende aandacht aan scholing en kennisontwikkeling. Volgens Klaassen is er een solide fundament, waar de GHOR stevig op staat en de medewerkers van de GHOR het cement zijn.

Een stille verbinder

De GHOR is een stille verbinder van het bestuur en de werelden van mono en multi. Een deskundigenpanel verwacht dat de komende tijd de taken en de meerwaarde van nu al goed functionerende crisisfuncties als de Hoofd Informatie Geneeskundige Zorg (HIN GZ) en het Hoofd Ondersteuning Geneeskundige Zorg (HON GZ) verder tot ontwikkeling zullen komen. Conclusie van het panel is dat de positie van de GHOR binnen crisisbeheersing sterk is gegroeid; GHOR-crisisfunctionarissen zijn een duidelijke, herkenbare schakel binnen de GRIP-structuur.

Mogelijke ontwikkelingen

Bedrijfskundig manager Hans Krijgsman van het Medisch Spectrum Twente, tevens Crisis Coördinator (CriCo), vertelde over de goede samenwerking van de regionale zorgketen en Defensie in Twente. Daarbij bracht hij ook ter sprake dat mocht er een escalatie of opschaling in het conflict met Rusland ontstaan we ons, als GHOR-bureaus, mede moeten voorbereiden op een dagelijkse instroom van 100 tot 200 gewonden van het front. Na triage/spreiding en behandeling worden zij weer doorgestuurd naar het land van afkomst. Daarbij kan sprake zijn van een heel ander soort verwondingen dan we nu gewend zijn, wat veel zal vragen van de zorgverleners. Dat levert een enorme druk op bij al onze zorgpartners, waaronder Ambulancezorg. Krijgsman verwacht dat de komende tijd landelijk (o.a. VWS, Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen, de Nederlandse Federatie van UMC’s en regionaal (ROAZ) beleid wordt ontwikkeld hoe daarmee om te gaan.

Lef is een vorm van moed

Op het congres leverde ook de Brandweer een actieve bijdrage. Inleider Peter Butter van Vakbekwaamheid bij Brandweer Amsterdam-Amstelland begon te vertellen hoe belangrijk ruimte voor creativiteit, improvisatie en experimenten zijn, waarna de zaal een ‘terroristische aanslag, inclusief SORT-team’ over zich heen kreeg. 

Butters boodschap was daarna hoe belangrijk het is dat medewerkers die in crisis met elkaar samenwerken elkaar tevoren leren kennen. ‘Voorkom situaties als Gehele Regio In Paniek. Make friends before you need them en probeer als crisisorganisatie beter gebruik te maken van het onbenutte potentieel van hulpverleners op plaatsen, waar veel mensen samenkomen. Zo weten we dat er op een plaats als Amsterdam CS eigenlijk op ieder moment van de dag, dag in dag uit, tientallen medisch opgeleide mensen aanwezig zijn, die als dat echt moet heel goed inzetbaar bij een groot incident. Actiever werken aan de inzet van burgerparticipatie. In zijn algemeenheid, lef is geen roekeloosheid, maar juist een teken is van moed,’ besloot Butter.

Frank Klaassen, directeur Publieke Gezondheid in Zuid-Limburg (foto: Jeroen van Eijndhoven)